Από τη «Ζεχρά» στο τραγούδι του μετώπου: η διαδρομή της Βέμπο και του «Παιδιά της Ελλάδος»

Η μελωδία του Σουγιούλ, οι νέοι στίχοι του Τραϊφόρου και η παρέμβαση της ερμηνεύτριας συνδέθηκαν με τη μνήμη του 1940.

Πριν συνδεθεί με τους στρατιώτες και τις οικογένειές τους στον πόλεμο του 1940, η μελωδία του «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά» είχε διαφορετική ζωή. Το 1938 κυκλοφορούσε ως ερωτικό τραγούδι με τίτλο «Ζεχρά», σε μουσική Μιχάλη Σουγιούλ και στίχους Αιμίλιου Σαββίδη, ηχογραφημένο ήδη από τη Σοφία Βέμπο.

Με την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου ο Μίμης Τραϊφόρος έγραψε νέο κείμενο πάνω στη γνωστή μελωδία. Η ηχογράφηση με τη Βέμπο και την ορχήστρα του Σουγιούλ έγινε τον Δεκέμβριο του 1940. Το τραγούδι εξέφραζε την αγωνία των γυναικών που περίμεναν τους δικούς τους από το μέτωπο, μαζί με την προσδοκία της νίκης. Η δημιουργία του παρουσιάζεται και στο αρχειακό ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ «Τραγούδια που έγραψαν ιστορία».

Στην αφήγηση του Τραϊφόρου ξεχωρίζει μια ουσιαστική αλλαγή που ζήτησε η ίδια η ερμηνεύτρια. Το αρχικό φινάλε έθετε ως όρο της επιστροφής των στρατιωτών τη νίκη. Η Βέμπο το θεώρησε σκληρό για τις οικογένειες που αγωνιούσαν. Ο στιχουργός συμφώνησε και το τέλος μετατράπηκε σε προσμονή της νικηφόρας επιστροφής, με μεγαλύτερο βάρος στην ανθρώπινη επιθυμία να ξανασμίξουν οι δικοί τους. Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, η ανταπόκριση του κοινού σε εμφάνισή της ήταν τόσο έντονη ώστε το ερμήνευσε επτά φορές.

Η Βέμπο ήταν ήδη αναγνωρισμένη καλλιτέχνιδα πριν από τον πόλεμο. Το 1940 όμως η παρουσία της σε επιθεωρήσεις, ηχογραφήσεις και δημόσιες εμφανίσεις απέκτησε ιδιαίτερη σημασία για το ηθικό του κόσμου. Από τη σάτιρα του Μουσολίνι στο «Βάζει ο Ντούτσε τη στολή του» μέχρι τα τραγούδια για τον αποχωρισμό και την ελπίδα, η φωνή της μεταδιδόταν από ραδιόφωνα και γραμμόφωνα και ταυτίστηκε με την αντίσταση στη φασιστική Ιταλία. Από εκεί προήλθε ο χαρακτηρισμός «Τραγουδίστρια της Νίκης».

Η υποστήριξή της δεν περιορίστηκε στη σκηνή. Προσέφερε 2.000 χρυσές λίρες στο Ελληνικό Ναυτικό, συνεισφέροντας και με προσωπικούς πόρους στην πολεμική προσπάθεια.

Μετά τη γερμανική εισβολή και την κατάληψη της Αθήνας τον Απρίλιο του 1941, οι συνθήκες άλλαξαν. Κατά τις ιστορικές αφηγήσεις, διέφυγε μεταμφιεσμένη σε καλόγρια προς τη Μέση Ανατολή. Εκεί συνέχισε να εμφανίζεται για Έλληνες και Συμμάχους στρατιώτες, στηρίζοντας το ηθικό όσων πολεμούσαν μακριά από τη χώρα. Σχετικές μαρτυρίες έχουν διασωθεί και σε αρχειακές τηλεοπτικές εκπομπές της ΕΡΤ.

Η Βέμπο πέθανε στις 11 Μαρτίου 1978. Ογδόντα έξι χρόνια μετά το 1940, το τραγούδι της εξακολουθεί να συνοδεύει σχολικές γιορτές, επετείους και ιστορικά αφιερώματα. Η διατήρησή του στη συλλογική μνήμη συνδέεται τόσο με τον πολεμικό αγώνα όσο και με τις μητέρες, τις συζύγους και τις οικογένειες που περίμεναν την επιστροφή των στρατιωτών.

Αρχικό ρεπορτάζ: KorinthosTV.